15 Μαΐ 2017

Ένα ρευστό τοπίο: από τα καραγκιοζιλίκια του Αναστασιάδη, σαν απόπειρες προεκλογικών παραστάσεων σε ετερόκλητα ακροατήρια, μέχρι τα καρότα Γενεύης»… [ η σκλήρυνση της στάσης του ΟΗΕ, και η οδυνηρή πραγματικότητα για την ε/κ απορριπτική ρητορική, ότι ούτε η Τουρκία, ούτε οι τουρκοκύπριοι πρόκειται να εξαφανιστούν, ούτε να αλλάξει η γεωγραφία – και άρα όλα θα πρέπει κάποτε να προσγειωθούν στην υλική και γεωγραφική πραγματικότητα…



Ένας βασικός λόγος για τη δυσφορία των κυπρίων πολιτών, πρέπει να είναι ένα υποσυνείδητο αίσθημα ότι η πλειοψηφία των πολιτικών τους αντιμετωπίζουν, σαν παιδιά που δεν καταλαβαίνουν το νόημα του παραμυθιού «ο βοσκός ο ψεύτης». Από τις μεταμορφώσεις του Αναστασιάδη και του Αβέρωφ, και από την άλλη, τις ρητορικές χωρίς νόημα για «άλλες στρατηγικές» [λες και η γεωπολιτική στρατηγική είναι εισαγόμενη σοκολάτα], η όλη νοοτροπία μεγάλου μέρους του δημόσιου λόγου, με την ενεργή συνδρομή των μεγαλοδημοσιογράφων των οθονών και των πρωτοσέλιδων, μοιάζει με απελπιστικά παρωχημένες μορφές λόγου. Ήδη, το πώς μια μεγάλη [και με δυναμική σταθερής πλειοψηφίας] μερίδα των πολιτών ουσιαστικά απορρίπτει τις εκδοχές των ΜΜΕ, όπως φαίνεται στην έρευνα του κ. Ψάλτη [στην οποία γίνεται αναφορά σε άλλο άρθρο αυτής της έκδοσης], είναι εμφανές. Οπότε αναγκαστικά η ανάλυση θα πρέπει, πια, να κινείται στο ρυθμό των «δυο ροών επικοινωνίας» – από την μια πώς εξουσία προσπαθεί μέσα από τους αρχισυντάκτες και τα sound bites της πλειοψηφίας των πολιτικών, να επιβάλει μια εικόνα – και πώς η κοινωνία, η πραγματικότητα, αλλά και το εξωτερικό, όπως ο ΟΗΕ, βλέπει αυτό το θέαμα που μπορεί να ονομαστεί καραγκιοζιλίκια.

Αυτήν την εβδομάδα είχαμε μαγκιές τύπου κινηματογραφικού Ταρζάν, που ξαφνικά μετατράπηκαν σε ψίθυρο φοβισμένου ηθοποιού σε παλιά ελληνική κωμωδία. Και αφού ο Άιντα, όπως και οι διαρροές προς την Cyprus Mail, κατέγραφαν το εξωτερικό σκηνικό, μαζί με την περιπολία πια των πλοίων του τουρκικού κράτους γύρω από την Κύπρο, και έθεταν θέμα, είτε προόδου, είτε τερματισμού της προσπάθειας, ξαφνικά νεκραναστήθηκε η ..υπόσχεση ότι μπορεί να γίνει νέα διάσκεψη στην Γενεύη. Και ‘φτου π’ αρχής ο Φιλελεύθερος άρχισε να βλέπει συνομωσίες. Είναι και τα προεκλογικά, είναι όμως και πως έμαθε ο καθένας να μιλά και να γράφει για το κυπριακό. Μερικοί είναι τόσο αιχμάλωτοι της αναπαραγωγής της ρητορικής τους, που αδυνατούν να δουν έστω και τα απλά δεδομένα – είτε των αντιδράσεων των πολιτών, είτε της γεωγραφίας.

Τα καραγκιοζιλίκια του Αναστασιάδη: ο κακός Άιντα, και η επιστολή «μα εγώ εν τζαι…»
Η έκφραση «καραγκιοζιλίκια» κουβαλά μια αρνητική χροιά που παραπέμπει σε μια υπεροψία για το λαϊκό θέατρο του καραγκιόζη. Κουβαλά όμως και μια συμπαραδήλωση που μάλλον ταιριάζει στην πληκτική μορφή της κοινωνίας του θεάματος. Ο καραγκιόζης ήταν θέατρο σκιών – διάφοροι ψεύτικοι [με την έννοια ότι ήταν αναπαραστάσεις με τη βοήθεια της σκιάς] χαρακτήρες εναλλάσσονται στη σκηνή, και μια φωνή  δημιουργεί ένα διάλογο – και συνήθως, το ίδιο άτομο που μιλά, απλώς αλλάζει τόνο για να εμφανιστεί ως ο καραγκιόζης, ο χατζηαβάτης κοκ. Είναι ένα είδος παρωδίας της πραγματικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση της λέξης καραγκιοζιλίκια στην κυπριακή πολιτική σκηνή πρόσφατα, με αναφορές στη συμπεριφορά του προέδρου σε σχέση με το κυπριακό, είναι αρκετά καλή περιγραφικά. Ο Αναστασιάδης παίζει διάφορους ρόλους ταυτόχρονά, την ίδια εβδομάδα, την ίδια ημέρα μερικές φορές, αναλόγως ακροατηρίου. Μοιάζει με ένα θλιβερό left over/απομεινάριο μιας άλλης εποχής, αν και δίνει την εντύπωση ότι δεν κατανοεί το εύρος των αντιφάσεων της κωμικής του παράστασης.

Η περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε τη Δευτερά με μια ομοβροντία των ελληνοκυπριακών εντύπων ΜΜΕ [πλην της Χαραυγής] ενάντια στον Άιντα – είχε προηγηθεί η φραστική επίθεση Αναστασιάδη ενάντια στον εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η «Αριστερή Κίνηση – Θέλουμε Ομοσπονδία» κωδικοποίησε σωστά τον καιροσκοπισμό του Αναστασιάδη: το ερώτημα, πια, είναι πότε ο Αναστασιάδης θα αρχίσει  να αποκαλεί του οπαδούς της λύσης.. νενέκους.. Όσο κωμικό και να ακούγεται, όποιος ειλικρινά αποκλείει την περίπτωση, είναι αισιόδοξος. Ο Αναστασιάδης έχει, ήδη, υιοθετήσει [όχι απλώς εννοιολογικά, αλλά και λεκτικά] τη ρητορική των απορριπτικών – για την λύση, την ομοσπονδία, τα χρονοδιαγράμματα κοκ..

Και μετά σπούρτησε κωμικά, όταν έστειλε την επιστολή στον Γενικό Γραμματέα. Καμιά αναφορά στον Άιντα, όπως ανακοίνωσε με εμφαντικό πρωτοσέλιδο ..η Αλήθεια. Έμεινε η ψευτομαγκιά στην μέση του δρόμου; Το πιο πιθανό είναι ότι ο Αναστασιάδης απλώς βιώνει την κατάσταση ότι στήνει παραστάσεις με δικηγορίστικες ρητορικές. Και κάθε ακροατήριο το βιώνει σαν διαφορετική δικηγορίστικη υπόθεση. Έτσι, λέει άλλα εδώ και άλλα εκεί. Είναι η πιο λογική ερμηνεία για την κατάστασή του.


Το ταμ ταμ ενάντια στον Άιντα, ήταν απλώς προεκλογική εξάσκηση για την παράσταση «είμαι έλλην το καυχώμαι», αλλά «εγώ εν τζαι..» διότι με πιέζουν..: η προεκλογική χορωδία Σοφοκλέους, Αβέρωφ κοκ…



Υπάρχει βέβαια και το πλαίσιο που καθόρισε προκαταβολικά ότι δεν θα επαναλάμβανε τις ανοησίες για τον Άιντα στον Γενικό Γραμματέα. Είχε, ήδη, κάνει απόπειρα και του έκοψαν τον βήχα. Από την άλλη μια μερίδα των οπαδών του ΔΗΣΥ, οι οποίοι στηρίζουν τη λύση, αντέδρασαν κάπως – ο Κουλέρμος λ.χ. βγήκε με εκείνο το ιστορικό πρωτοσέλιδο σχόλιο «το κρίμα στο λαιμό σας». Ο Πολίτης αντίθετα ήταν απολυτά πειθήνιος – στο εσωτερικό εκτόνωσε τη δυσφορία των υποστηρικτών της λύσης, ενώ το εξώφυλλο έμοιαζε με έκδοση προσωπικής εφημερίδας του προεδρικού. Ήδη, ο διορισμός του Σοφοκλέους, μέρος του κυκλώματος του Αβέρωφ, και άτομο χαρακτηρίζεται από εμμονές με καταβολές από την απλοϊκότητα της εθνικοφροσύνης, θα είναι, φαίνεται/λέγεται το όργανο εξισορρόπησης ανάμεσα στα θεάματα του Αναστασιάδη με τη φουστανέλα, και την προσπάθεια να συγκρατηθούν με ευχολόγια οι δεξιοί οπαδοί της λύσης. Η εικόνα του Σοφοκλέους σαν «Κληριδικού» είναι σχετικά παραπλανητική – ανήκει μάλλον στο επίπεδο/πλαίσιο Αβέρωφ: θα πει οτιδήποτε για το συγκεκαλυμμένο συμφέρον [τουλάχιστον ο Κληρίδης απέφευγε τα δημόσια θεάματα και τα άφηνε σε άλλους]. Πολιτικά/ιδεολογικά το επίπεδο ρητορικής του Σοφοκλέους [εκτός από το «συμπεριφορά πολιτικής ανηθικότητας» με φτηνό καταφύγιο το Μαρί κάθε φορά που πρέπει να συγκαλύψει την ημετεροκρατία του κόμματος του] ήταν εμφανής και στο σχεδόν κωμικό επιχείρημα του γιατί έπρεπε να ψηφιστεί το νομοσχέδιο του κόμματος του για το ψήφισμα του ΕΛΑΜ – το οποίο μετα ανέπεμψε Αναστασιάδης. Σαν παιδική φαντασίωση γεμάτη παραπλανήσεις της μνήμης είχε σαν τίτλο «είμαι ελλην το καυχιέμαι». Οι απέναντι δεξιοί, στην βόρεια Κύπρο, θα έχουν τώρα τον καθρέφτη του «τι χαρά να είσαι τούρκος».

Και ο ίδιος ο Αβέρωφ κινήθηκε στον ρυθμό των καραγκιοζιλικιών του Αναστασιάδη τεκμηριώνοντας το σενάριο στο οποίο θα παίζει ο Σοφοκλέους και τα εξαπτέρυγα του πολιτικαντισμου του Αναστασιάδη. Αφού το έπαιξε δυσαρεστημένος για την αναπομπή του νόμου που ο ίδιος εισηγήθηκε, μετά λες και δεν συμβαίνει τίποτε, έτρεξε να στηρίξει τα καραγκιοζιλίκια – προσπάθησε να πει ότι κατηγορούν τον πρόεδρο οι απορριπτικοί γιατί τα έδωσε όλα, και το ΑΚΕΛ γιατί δεν .. «ότι δεν έδωσε αρκετά». Καταλαβαίνεις τον Αβέρωφ, πια, όταν θα ξεκινήσει ύπουλα τη λαφαζανια από τον τόνο της φωνής που καμώνεται ότι τάχα μου εκείνη την ώρα το σκέφτηκε… και απορεί δημοσίως. Σύντομα θα έχει και ο Χάσικος την ευκαιρία να πάρει την εκδίκησή του από τον Αβέρωφ αν συνεχίσει ο τελευταίος αυτό το πληκτικά επαναληπτικό σενάριο του δήθεν σκεπτόμενου Αβέρωφ. Διότι άμα χάσει ο Αναστασιάδης τις εκλογές, θα τεθεί και θέμα ηγεσίας του ΔΗΣΥ… Οπότε αν θέλει κάποιος να δει γιατί ο καιροσκοπισμός του Αβέρωφ θα ταυτιστεί απόλυτα με αυτόν του Αναστασιάδη, ιδού ο λόγος: αν κερδίσει ο ΔΗΣΥ ο Αβέρωφ θα το παίξει.. «σε εμένα ανήκει αυτή η νίκη». Ενώ όταν χάσει, θα αρχίσουν τα όργανα… Σύρθηκε και ο Χριστοδουλίδης σε αυτό.

Όταν η Cyprus Mail εξηγεί στα παιδιά του «ταμ ταμ», τις συνέπειες από την μη τήρηση συμφωνιών [ο Αναστασιάδης δεν κατάλαβε ότι, όταν του δίνει πίστωση εμπιστοσύνης η Τουρκία, ή οποιοδήποτε κράτος, πρέπει να τηρεί τον λόγο του;], και τις συνέπειες των αππωμάτων απέναντι στον ΟΗΕ
Πέρα από τα γενικότερα καραγκιοζιλίκια του ΔΗΣΥ, αξίζει να αναφερθεί και η Cyprus Mail, η οποία εξελίσσεται στην πιο σοβαρή και ενημερωμένη εφημερίδα της δεξιάς. Η Mail είχε από τις αρχές του χρόνου κατανοήσει το πολιτικαντικο χορό του αυτοεξευτελισμού του Αναστασιάδη [για αυτόν είναι απλώς μέρος μιας πληκτικής διαδικασίας επαναλήψεων που δεν μπορεί να αποφύγει γιατί δεν ξέρει κάτι καλύτερο] ενώ πρόσφατα εμφανίστηκε να έχει πρόσβαση σε σημαντικές πηγές πληροφοριών. Μετά την διεύρυνση των καραγκιοζιλικιών Αναστασιάδη η εφημερίδα ξεκαθάρισε στον ελληνοκύπριο ηγέτη ότι, αν συνεχίσει το σενάριο των προεκλογικών θεαμάτων, απλώς θα αρχίσει και ο ΟΗΕ να θέτει ζήτημα αποχώρησης της Ουνφικυπ.

Και κολλητά, ο Άιντα επέμενε ότι έστω και μικρή πρόοδος υπάρχει στην συνομιλίες και ότι η λύση είναι εφικτή σύντομα – και έριξε και το δικό του «Μολών λαβέ», αφού η τοπική κωμωδία πάει για παρωδία στο Χόλυγουντ: είτε πρόοδος προς την λύση, είτε κατάρρευση..
Σούζα ο δικηγόρος από τη Λεμεσό. Έστειλε επιστολή γιατί η Τουρκία δεν τον λαμβάνει υπόψιν. Αλλά η Mail αποκάλυψε επίσης ότι ο λόγος που η Τουρκία ξανάρχισε να κάνει περίπατους γύρω από την Κύπρο [αποδεικνύοντας την αβάσταχτη μοναξιά του Αναστασιάδη διεθνώς, όπως και το 2014] ήταν ότι ο ίδιος παραβίασε την άτυπη συμφωνία με την Τουρκία στο Νταβός το 2015 – τότε, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Αναστασιάδης είχε συμφωνήσει με τον Νταβούτογλου ότι η Τουρκία δεν θα έκανε ζήτημα για το τεμάχιο 6 της κυπριακής ΑΟΖ, μέρος του οποίου διεκδικεί και η Τουρκία. Αλλά τώρα που αποκαλύφθηκε ότι ουσιαστικά ο Αναστασιάδης έλεγε ψέματα για την προθυμία του για λύση [και αυτό αποδεικνύεται επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες] εγκατέλειψε και η Τουρκία την άτυπη συμφωνία. Το πρόβλημα με τον Αναστασιάδη είναι ότι δείχνει να μην μπορεί να συμπεριφερθεί ώριμα: φαίνεται ότι δεν μπορεί να κατανοήσει ότι άππωμα από την ανοχή που του επίδειξαν στον ΔΗΣΥ, όταν πετούσε τασάκια για να επιβάλει τις απόψεις του, ήταν απλώς εσωτερικό πρόβλημα δειλίας στον ΔΗΣΥ, και ότι ο περίγυρος δεν ενδιαφέρεται για τα καμώματα του. Η αγένεια του απέναντι στον κ. Ακιντζή είναι εκεί – και παρά την ομοβροντία των ΜΜΕ δεν φάνηκε να πείθει ούτε καν εσωτερικά την πλειοψηφία ότι για όλα φταίει ο «κακός Μουσταφά», όπως προσπάθησε να υποβάλει μέχρι και τα πρωτοσέλιδα του Πολίτη.

Το προεκλογικό παιχνίδι ανεμόμυλου του ΔΗΣΥ και του Αναστασιάδη
Ο Αναστασιάδης ετοιμάζεται να πουλήσει ένα γελοίο παραμύθι – ο άνθρωπος του 2004, τώρα θα το παίξει Τάσσος και θα κατηγορεί το ΑΚΕΛ ότι τον πιέζει για παραχωρήσεις, ενώ θα συναγωνίζεται του απορριπτικούς στα πυροτεχνήματα [έλειψαν οι πύραυλοι, έμειναν τα ομοιώματα] ..και κατά περιόδους, με το τον «είμαι έλλην το καυχιέμαι» θα εξηγεί και στους καημένους τους αιχμάλωτους της μάντρας του Πολίτη, ότι σε σύγκριση με τον Παπαδόπουλο, ο Αναστασιάδης, τουλάχιστον δεν είναι τόσο απορριπτικός…

Είναι αξιον απορίας ποσό ποσοστό θα πιστέψει αυτό το θέαμα ανεμόμυλου. Αλλά αυτό που ίσως δεν υποψιάζεται ο ηλικιωμένος [και εκτός επαφής] κύριος στο προεδρικό [ο οποίος φαίνεται να πιστεύει ότι θα εξαγοράσει τις εκλογές και δεν θα το καταλάβει η κοινωνία – και για αυτό ίσως να είναι καλά να συμβουλευτεί συγκριτικά την κορεατική εμπειρία], είναι ότι ίσως το παιχνίδι να παιχτεί, όχι στο κυπριακό, αλλά στην εσωτερική διαφθορά. Και εκεί μάλλον έχει πλέον κριθεί…

Η πλειοψηφία της ελληνοκυπριακής ελίτ [ο Αναστασιάδης και οι απορριπτικοί] φαίνονται να εκλιπαρούν για χρόνο – αφού όπως δείχνει η Ιστορία, η όλη τους πορεία από το 1948, είναι η αποδοχή αυτού του απέρριπταν χθες – με μοναδικό στόχο να είναι αυτοί που θα έχουν την εξουσία… Παραβλέποντας τις συνέπειες, για τις οποίες ήταν σαφής και ο Τάσσος: την μετατροπής της Πολιτείας σε κοινότητα [διότι αυτό εξαρτάται και από το εξωτερικό σαν συνέπεια]
Όσο για το κυπριακό, εφόσον η μεγάλη πλειοψηφία των ΜΜΕ εξαρτώνται η έχουν σε αυτά προσβάσεις είτε ο Παπαδόπουλος είτε ο Αναστασιάδης, τότε μια ενδεχομένη αντιπαράθεση μεταξύ τους στο δεύτερο γύρο και εκλογή ενός από αυτούς, σημαίνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει να υποβαθμίζεται σε κοινοτική δομή, ενώ η δυναμική των διαδικασιών επανένωσης θα μεταφερθεί εκτός της πολιτικής εξουσίας και περισσότερο στις ντε φάκτο πρακτικές από τα κάτω, και τις εξωτερικές μεταμορφώσεις που θα λειτουργούν σαν ντε φάκτο πραγματικότητα. Είναι, επίσης, πιθανό ότι και το θέμα της ΑΟΖ θα παγοποιηθεί, καθώς η Τουρκία θα επιδεικνύει άνετα πια τη θέση της ότι η ΑΟΖ της περιβάλει την Κύπρο – μετατρέποντας το θαλάσσιο χώρο γύρω από την Κύπρο σε ένα είδος νεκρής ζώνης όσον αφορά τις εξελίξεις, όπως είναι το Αιγαίο. Και καθώς οι Τουρκοκύπριοι θα αποκτούν πρόσβαση [με τον ένα η άλλο τρόπο στην Ευρώπη, αλλά και στο μη ηγεμονικά καθοριζόμενο πια πλαίσιο στην περιοχή μας και στην Ασία ευρύτερα] η ελληνοκυπριακή ελίτ της «όποιας λύσης» ή/και της «άλλης στρατηγικής» θα μπορούν, πια, να διαπραγματευτούν μια χειρότερη λύση συμβιβασμού, αναγνωρίζοντας σαν θετικό αυτό που τώρα δαιμονοποιούν [όπως έκαναν το 1960 απέναντι στο 1948 κοκ] και εκλιπαρώντας για αυτά που θα έχουν χάσει – όπως κάνει πάντα η εθνικά αιθεροβατούσα πτέρυγα της ελληνοκυπριακής ελίτ, που ταυτίζεται με τον λύμπουρο που πετά και νομίζει ότι κυβερνά τον κόσμο…

Τώρα, αν οι προειδοποιήσεις του Άιντα συνοδευτούν και από σύγκλιση δεδομένων συμφερόντων, για να προχωρήσει κάτι τον Ιούλιο, θα φανεί. Στο εσωτερικό υπάρχει μια κάποια πίεση προς τον Αναστασιάδη από μερικούς Κληριδικού [την Αλήθεια του Κουλερμου, όχι τον πειθήνιο κ. Σοφοκλέους] – αλλά για να γίνει πραγματική πίεση πρέπει να εκφραστεί και πρακτικά. Για την ώρα τους θεωρεί δεδομένους ο ΔΗΣΥ σαν μέρος της χειραγώγησης του Πολίτη, η οποία μετατρέπεται σε κομματική εφημερίδα.






Οι τάσεις και στάσεις της κοινωνίας απέναντι στη λύση – αλλά και η παρακμαζουσα επίδραση των ΜΜΕ – σε ιστορικό πλαίσιο


Η δημοσιοποίηση της έρευνας του Πανεπιστημίου Κύπρου υπό την εποπτεία του κ. Χ. Ψάλτη[1] είναι από τις κυπριακές έρευνες που φαίνεται να μπορεί να εμπιστευθεί κανείς. Κατ’ αρχήν, οι ερωτήσεις δεν ακολουθούν την πρακτική των υπό παραγγελία δημοσκοπήσεων, όπου προσπαθούν να εκμαιεύσουν το αποτέλεσμα. Και σε ένα ιστορικό πλαίσιο φαίνεται να καταγράφει τάσεις που διαφαίνονταν και ευρύτερα. Αν και η θέση ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι η ώρα της λύσης είναι «τώρα ή ποτέ» είναι μάλλον υπερβολική [και δεν στηρίζεται κατ’ ανάγκη από τα τεκμήρια] εντούτοις το γεγονός ότι τα τεκμήρια είναι εκεί, και δεν ακολουθούν την πρόθεση έστω για να εκφραστούν θέσεις στην συγκυρία είναι σαφώς στα υπερ της έρευνας.

Η ανοδική πορεία της στήριξης σε λύση – η σταθεροποίηση μια πλειοψηφίας λύσης και οι συγκυρίες που οδηγούν σε μετατοπίσεις του αναποφάσιστους, ή πώς η ανησυχία για ένταση λειτουργεί και υπέρ της λύσης
Το πρώτο σημαντικό στοιχείο είναι η χρονική διακύμανση.



Όπως φαίνεται στον πιο πάνω πίνακα, με αφετηρία το 2013, τότε ήταν ήδη εξισορροπημένη η στάση των ελληνοκυπρίων απέναντι στο ναι και στο όχι σε δημοψήφισμα. Αυτό αξίζει να το δει κανείς στο ιστορικό του πλαίσιο. Μόλις 9 χρόνια πριν, ένα συντριπτικό ποσοστό του 76% στήριξε το Όχι, και την περίοδο 2008-2010 είχαν γίνει και έντονες συνομιλίες [που κατέληξαν στις συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ, αλλά και στην κοινωνία με υστερικές επιθέσεις εναντίον του τότε προέδρου για την ειλικρίνεια του να θέσει ενώπιον της κοινωνίας τα δεδομένα του κυπριακού. Ίσως και για πρώτη φορά με τόση σαφήνεια. Και όμως, το Όχι παρά τις υστερικές κραυγές, και τις υπαναχωρήσεις ακόμα και του Αναστασιάδη από τις θέσεις του 2004 [η υπαναχώρηση είχε ξεκινήσει από το 2010], το όχι μόλις και φτάνει το ναι σε ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα.

Όμως, σαφώς υπάρχει ένας μεγάλος αστάθμητος παράγοντας – το σχεδόν δυσθεώρητο ποσοστό του 60% των αναποφάσιστων. Οι μετακινήσεις αυτού του ποσοστού είναι όμως ευδιάκριτες.  Κάθε φορά που προκύπτει κρίση [όπως την περίοδο 2013-14, όταν ο Αναστασιάδης συναγωνίζονταν σε αδιαλλαξία και θεάματα τον Έρογλου] ξαφνικά το ποσοστό των αναποφάσιστων πέφτει δραματικά, ενώ ενισχύεται η θέση αυτών που θέλουν λύση. Θα μπορούσε να αποδώσει κανείς την τότε διακύμανση στο γενικότερο κλίμα της κρίσης – ίσως να εμφανίζονταν η λύση του κυπριακού σαν είδος αποφυγής του μνημονίου. Όμως, ανάλογη διακύμανση παρατηρείται και το 2017, όταν και πάλι ο Αναστασιάδης οδηγεί τις συνομιλίες σε κρίση με προεκλογικά κίνητρα. Μάλιστα σε μια ακόμα πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη, οι αναποφάσιστοι μετά την αποτυχία/ναυάγιο των συνομιλιών και την κρίση που πυροδότησε το ψήφισμα του ΕΛΑΜ και η απρεπής στάση του Αναστασιάδη στη συνάντηση με τον Ακιντζή [όταν φακκούσε την πόρτα και εξαφανίστηκε για 40 λεπτά – δήθεν για τσιγάρο, ενώ οι άλλοι περίμεναν χωρίς να ξέρουν τί κάνει] η άνοδος των αναποφάσιστων αντλείται βασικά από τη μείωση των απορριπτικών ψήφων.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, όπως σωστά παρατήρησε ο κ. Ψάλτης, φαίνεται να διαμορφώνεται ένα σαφώς πλειοψηφικό ρεύμα λύσης με το απορριπτικό μπλοκ να έχει ένα μέσο όρο στήριξης 20-25% [με μια μάξιμουμ διακύμανση προς το 45%], ενώ αντίθετα το ρεύμα της λύσης τείνει προς την σταθεροποίηση ανάμεσα στο 40-50%.

Η διακύμανση του 2017 είναι ενδεικτική – ενώ το κλίμα λύσης συσπείρωσε το απορριπτικό μπλοκ με φόντο τον κίνδυνο λύσης, μόλις μπλοκαρίστηκε η διαδικασία, μια μεγάλη μερίδα των ψήφων του όχι μετατράπηκε σε αναποφάσιστους ή ψήφους του ναι. Μια κρυφή μεταβλητή, λοιπόν, είναι η ανησυχία για την επόμενη μέρα – που λειτουργεί βασικά για τους αναποφάσιστους: συσπειρώθηκαν προς το όχι, όταν ξαφνικά το κλίμα έδειχνε λύση, και μετά μεταστράφηκαν όταν είδαν ότι η μη λύση οδηγούσε σε κρίση.

Το ιστορικό πλαίσιο των διακυμάνσεων
Αξίζει, επίσης, να δούμε τις διακυμάνσεις ιστορικά. Το ναι φαίνεται να πήρε ανοδική πορεία από το 2013 – ή για να είμαστε πιο ακριβείς με βάση το ιστορικό πλαίσιο, συνέχισε την ανοδική του πορεία μετα την μεταστροφή την προηγούμενη περίοδο Χριστόφια, όταν κατάφερε να ισοφαρίσει το όχι. Το ναι έφτασε στο μάξιμουμ του 50% το 2015, γύρω από την περίοδο κρίσης με το Μπαρμπαρός και, στη θετική πλευρά, την εκλογή Ακιντζή. Ακολούθως το ναι ακολουθεί μια μικρή πορεία μείωσης – αλλά το ίδιο και το όχι που φτάνει στο χαμηλότερο του σημείο την άνοιξη του 2016. Ο βασικός κερδισμένος των 2 μειώσεων φαίνεται να ήταν οι αναποφάσιστοι. Από την άνοιξη του 2016 [άρα γύρω στις βουλευτικές] αρχίζει μια άνοδος του όχι, που συνόδευσε εν μέρει την ανακτημένη αυτοπεποίθηση του απορριπτικού χώρου με τις βουλευτικές, αλλά και το μετεκλογικό κλίμα ότι οι διαπραγματεύσεις όδευαν προς την λύση. Σε όλο το υπόλοιπο 2016 [που ενδεχομένως εξηγεί και την αναποφασιστικότητα η δειλία του Αναστασιάδη] το όχι ανεβαίνει δραματικά και για πρώτη φορά το 2013, τον Ιανουάριο, ξεπερνά το ναι έστω και σύντομα. Αυτή η μετατόπιση ήταν σαφώς αποτέλεσμα μετατοπίσεων από τους αναποφάσιστους που φοβήθηκαν την πιθανότητα λύσης ή και την αβεβαιότητα που προκαλούσε ο ίδιος ο πρόεδρος με την στάση του [ο Αναστασιάδης έδινε το αίσθημα ότι βασικά τον πίεζαν]… Όταν, όμως, ο Αναστασιάδης τράβηξε όντως πίσω από τις συνομιλίες είχαμε την ανάποδη διαδικασία: μια δραματική πτώση του όχι, και μια ανάκαμψη του ναι [το ναι ουσιαστικά, όμως, φαίνεται πια να σταθεροποιείται στο 40-50% σε αντίθεση με το όχι του οποίου η διακύμανση είναι από το 20-40%. Και η πτώση του όχι μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό και πάλι στους αναποφάσιστους.

Η κρίση της δυνατότητας χειραγώγησης από τα ΜΜΕ: η περίπτωση του ψηφίσματος του ΕΛΑΜ, και τα σχετικά πενιχρά αποτελέσματα της υστερίας με πρωτοστάτη την αρχισυνταξία του Φιλελευθέρου και ολόκληρο το τηλεοπτικό τοπίο – άμα όλα αυτά φτάνουν μόνο στο 39%....
Αυτές οι διακυμάνσεις τεκμηριώνουν την ευρύτερη τάση μεγάλων στρωμάτων [εκτοπισμένων, αλλά και νεότερων γενιών που ανησυχούν τα ιστορικά στρώματα που ήταν ανέκαθεν υπέρ της λύσης – όπως την αριστερά σαν ιστορικό χώρο] προς την λύση. Όμως, οι διακυμάνσεις τεκμηριώνουν επίσης και μια άλλη σημαντική διάσταση – το πώς σταδιακά [για όποιον παρακολουθεί από το 2011, με κομβικό σημείο καμπής τον Μάρτιο του 2013] μεγάλα στρώματα του πληθυσμού αρχίζουν να μην ακολουθούν σε σταθερή φάση τα ΜΜΕ. Το θέμα του ψηφίσματος του ΕΛΑΜ είναι χαρακτηριστικό: στην ερώτηση αν συμφωνούν με το ψήφισμα του ΕΛΑΜ, μια σαφής πλειοψηφία [άνω το 50%] διαφωνεί. ενώ μόλις το 26% συμφωνεί. Το 23% είναι αναποφάσιστοι.


Στην επόμενη ερώτηση [στην ίδια δημοσκόπηση] για το ψήφισμα της βουλής για να παρακαμφθεί το ψήφισμα του ΕΛΑΜ, 39% διαφωνούν επίσης, ενώ το 37% συμφωνεί. Οι αναποφάσιστοι ανεβαίνουν κατά 1.7% στο 24.7%.


Υπάρχει και εδώ η απροθυμία για κρίση – καταγγέλλεται/απορρίπτεται, ουσιαστικά ,η αρχική κίνηση του ΕΛΑΜ, αλλά υπάρχει και επιφύλαξη για την αλλαγή, που προκάλεσε επίσης ένταση, αλλά εδώ οι θετικοί προς τη διαδικασία λύσης παραμένουν γενικά σταθεροί, ενώ αυξάνεται το ποσοστό της αντίδρασης προς την απορριπτική στάση με μερίδα αναποφάσιστων να στρέφεται και εναντίον της αλλαγής του νόμου. Για να κατανοηθεί ωστόσο αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να το δούμε στο πλαίσιο των μιντιακων αντιδράσεων – και σε αυτό το πλαίσιο, είναι εντυπωσιακή η απόρριψη των νουθεσιών και κλισέ των ΜΜΕ που παρουσίαζαν το ψήφισμα σαν «νόμο Ακιντζή», παρέμβαση των τουρκοκυπρίων στο ελληνοκυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα κοκ. Και είναι ακριβώς εκείνο το κλίμα που οδήγησε στην ένταση στη βουλή, και μετέπειτα αισχρότητες, όπως εκείνη με την ευχή της επανάληψης της δολοφονίας ανθρώπων στα καφενεία, όπως έκανε η ΕΟΚΑ β. ευχή που ανέχθηκε ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, κ. Λίνος Παπαγιάννης. Και φυσικά, η απόπειρα τραμπουκισμού στο ΤΕΠΑΚ ήταν συνέχεια εκείνου του κλίματος.

Ο διευθυντής ύλης του Φιλελευθέρου, και οι συν αυτώ, πανηγύριζαν σε μια αυτάρεσκη, αλλά χωρίς επαφή με την πραγματικότητα,  ναρκισσιστική έπαρση ότι «σύσσωμη η κοινωνία» είχε υιοθετήσει την υστερία που κατασκεύασαν. Τα τεκμήρια είναι συντριπτικά: παρά την μιντιακή υπεροπλία των ΜΜΕ, μόλις 40% τους ακολούθησε – ένα σχετικά ανάλογο ποσοστό 35% αντιστάθηκε σαφώς, και οι υπόλοιποι ήταν αναποφάσιστοι. Ήταν μια ήττα. Όταν μια οπτική προωθείται έμμεσα η άμεσα και από τις 5 παγκυπριες τηλεοράσεις και με προπαγανδιστική εμμονή από την εφημερίδα που πουλά περισσότερα φύλα από τις υπόλοιπες τέσσερις, και έχει και την έντονη στήριξη ακόμα μιας εφημερίδας [Σημερινή], και την επιτήδεια ουδετερότητα των πρωτοσέλιδων τουλάχιστον μιας άλλης [Πολίτης] ενώ ανάλογη μέχρι τον Απρίλη ήταν και η Αλήθειας, τότε το να συγκροτήσει ένα ποσοστό μόλις 40% μια τέτοια προπαγανδιστική ομοβροντία ήταν σαφώς μια ήττα επιπέδου. Σε ένα στοιχειωδώς δημοκρατικό διάλογο, οι απόψεις του διευθυντή του Φιλελευθέρου και των συν αυτώ, θα καταλήγαν σε ποσοστά μόλις 20% ή και ενδεχομένως λιγότερα αποσπώντας έγκριση μόνο από τους ακραίους απορριπτικούς και την ακροδεξιά.
Η έρευνα αγγίζει και μια σειρά από άλλα θέματα [όπως της εκπαίδευσης, των εισηγήσεων για την ασφάλεια κοκ] όπου τεκμηριώνεται η γενικότερη τάση που περίγραψε ο κ. Ψάλτης: μια σταθερά πλειοψηφική τάση προς την λύση. Ακόμα και η σχετικά αντιφατική τάση της απαισιοδοξίας για λύση με επιθυμία για κατάληξη ίσως να έκφραζε και την σταθεροποίηση, πια, του ανοδικού ποσοστού υπερ της λύσης – ακόμα και σε ψυχολογικά αρνητικές συνθήκες, όταν η βιομηχανία χειραγώγησης των ελληνοκυπριακών ΜΜΕ εξαπολύει τις επαναλαμβανόμενες υστερίες της μετα γνωστά κλισέ, σκίτσα, παραπλανήσεις κοκ… Για αυτό και η διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες οι αναποφάσιστοι [που εκφράζουν και τους εσωτερικούς διχασμούς σε μερίδα της κοινωνίας] είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι για να διαφανεί η ευρύτερη ιστορική τάση, αλλά και τα συγκυριακά δεδομένα. Διότι η πλειοψηφία των πολιτών δεν ασχολείται με το κυπριακό σε μεγάλο βαθμό. Η ζωή τους κυλά στην καθημερινότητα, και το κυπριακό πλανιέται σαν κάτι στην ατμόσφαιρα – και εστιάζει ο κόσμος σε αυτό σε περιόδους κρίσεων η εντάσεων η προσμονών. Και υπάρχει μετά και η άλλη τάση, εκείνων που ασχολούνται, που έχουν κατασταλάξει και ότι και να γίνει η άποψη τους δεν αλλάζει εύκολα. Εδώ το όχι χάνει σαφώς στον χρόνο.






[1] Από το Πανεπιστημιακο Κεντρο Ερευνων Πεδιου

Τελικά, η κ. Χρυστάλλα τί κάνει στην Κεντρική: η απόρριψη της αίτησης για την FBME και η αντιπαράθεση με τους εργαζομένους για την αναδιοργάνωση που φαίνεται να γίνεται πέρα και πάνω από του κανονισμούς, το εργατικό δίκαιο κοκ…

Αυτήν την εβδομάδα το Επαρχιακό Δικαστήριο της Λευκωσίας απέρριψε το αίτημα της Κεντρικής Τράπεζας για έκδοση «διατάγματος είτε για εκκαθάριση, είτε για ειδική εκκαθάριση»[1] στην υπόθεση της FBME. Η αποτυχία της Κεντρικής Τράπεζας να πείσει το δικαστήριο, θέτει ξανά το ζήτημα ποιά ήταν τα κίνητρα για κλείσιμο της τράπεζας. Όπως είχαμε γράψει παλιά [και το είχε αναφέρει έστω και ασύνδετα η Καθημερινή] η FBME είχε μια διαχρονική κόντρα με τον Σιακόλα και η κίνηση της Κεντρικής θα μπορούσε να θεωρηθεί ως κίνηση εξυπηρέτησης τοπικού μεγαλοπαράγοντα. Από την άλλη, η FBME είχε προσφέρει δάνεια στην Κυπριακή Δημοκρατία το 2012 επιτρέποντάς της έτσι να διαπραγματευτεί με την τρόικα – κάτι που φυσικά όσοι από την νυν κυβέρνηση δεν ήθελαν [όπως ο Χ. Γεωργιάδης και ο Αναστασιάδης] να δοθούν δάνεια για να αναγκαστεί η τότε κυβέρνηση να δεχθεί τους χειρότερους όρους της τρόικα – και να προωθηθεί έτσι μια νεοφιλελεύθερη ατζέντα με υπογραφή της αριστεράς- είχαν επίσης απωθημένα με την FBME
Και έτσι, η Κυπριακή Δημοκρατία κινδυνεύει με πρόστιμο εκατοντάδων εκατομμυρίων, αφού ενισχύεται η θέση των επενδυτών οι οποίοι προσέφυγαν στο Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο στο Παρίσι και απαιτούν αποζημιώσεις «πέραν του μισού δισεκατομμύριού ευρώ – ποσό που αν δικαιωθούν θα κληθεί να το πληρώσει η Κυπριακή Δημοκρατία με ότι αυτό συνεπάγεται.»[2]

Αυτή η γκάφα της Κ. Γιωρκατζη, η οποία ίσως να είναι και αποκαλυπτική των εξαρτήσεων της, δείχνει ίσως την μεροληπτική στάση της. Σε αυτό το πλαίσιο το ζήτημα της αναδιοργάνωσης της Κεντρικής τίθεται και σε άλλη βάση. Παραθέτουμε πιο κάτω μια επιστολή της ΕΤΥΚ προς την Κ. Γιωρκάτζη με την οποία τίθεται έντονα το ζήτημα της παραγνώρισης των θεσμικών πλαισίων και της νομοθεσίας με τις κινήσεις της κ. Γιωρκάτζη που δεν συνάδουν, κατά τη συντεχνία έστω, με το εργατικό δίκαιο και τα συμφωνηθέντα.


Με φόντο την διαφαινόμενη γκάφα με την FBME και τις υποψίες για εξυπηρέτηση συμφερόντων, τίθεται και το ζήτημα αν η υποτιθέμενη αναδιοργάνωση έχει ως στόχο και πάλι να εξυπηρετήσει μερικά συμφέροντα… Δεν θα είναι η πρώτη φορά, αυτήν την περίοδο, όπως δείχνουν και οι διορισμοί του Χάρη Γεωργιάδη στην Ελληνική και στο Συνεργατισμό.







[1] «Απόφαση καταπέλτης κατά της ΚΤΚ. Η εκκαθάριση της FBME δεν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και τους καταθέτες.» Χαραυγη, 12/5/2017, σελ. 12
[2] Ο.π.