3 Απρ 2017

Το φυσικό αέριο και η πραγματικότητα: Όταν ο ηγεμονικός λόγος ξεχνά να αναφέρει ότι η ΑΟΖ καθορίζεται σε συμφωνία με τους γείτονες, όπως λ.χ. η Τουρκία, τότε το αφήγημά του είναι μια σειρά υποθέσεων που βασίζεται σε αυταπάτες που παράγουν ημιμαθείς παραμυθάδες του θεάματος - και έτσι δεν κατανοείται, ούτε γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί για τόσες δεκαετίες να πραγματοποιήσει έρευνα στο Αιγαίο, ούτε γιατί ο Λίβανος και το Ισραήλ είναι, επίσης, εγκλωβισμένοι σε αδιέξοδο… ούτε και γιατί το κυπριακό φυσικό αέριο και η ΑΟΖ είναι μια μορφή «καταδίκης» σε συνεργασία, παρά σε φαντασιώσεις μικρομεγαλισμού που αγνοούν την γεωπολιτική της περιοχής…



Με την επανέναρξη των συνομιλιών, οι ελληνοκύπριοι απορριπτικοί άρχισαν να ανησυχούν ότι η «τουρκική πλευρά» θα θέσει «νέους όρους» [λες και είναι η τουρκοκυπριακή πλευρά που ξεκίνησε το θέμα με τις υπογραφές του 1950] σε σχέση με την ΑΟΖ.. Υπήρξε μια ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών, αλλά δεν αναφερόταν άμεσα στις συνομιλίες. Όμως, για όσους δεν ζουν στο μαγικό κόσμο των θεαμάτων του ελληνοκυπριακού ηγεμονικού λόγου, είναι [και νομικά και πολιτικά] σαφές το ότι το ζήτημα της ΑΟΖ, όπως και του φυσικού αερίου, είναι ανοιχτά ζητήματα για πολύ καιρό. Και δεσμεύουν, ντε φάκτο, τις δυο κοινότητες και την Τουρκία σε συνεργασία – αν θέλουν να χρησιμοποιήσουν τις ΑΟΖ [είτε για το φυσικό αέριο που υπάρχει, είτε έστω και για αγωγούς – όπως θέλει η Τουρκία και το Ισραήλ]..

Το τέλος της αυταπάτης: οι ελληνοκύπριοι και η μονοπωλιακή διαχείριση της Κυπριακής Δημοκρατίας – ή ότι νομιμοποιεί την ΑΟΖ, όπως και τη διεθνή θέση των ελληνοκυπρίων βασίζεται στην ύπαρξη και την τουρκοκυπριακής κοινότητας που δεν μπορεί να λογοκρίνεται και να εμφανίζεται σαν αόρατη, καθώς μπαίνει στο τραπέζι [έστω των εισοδημάτων] και η κοινή ΑΟΖ..

 Η ελληνοκυπριακή πολιτική ελίτ, μεγάλο μέρος της οποίας, όπως παρατήρησε ο Κ. Αχνιώτης, δεν θέλει μεν να αποδεχθεί τις αλλαγές του ’74, αλλά και δεν θέλει λύση που θα της στερήσει τα ντε φάκτο προνόμια που απέκτησε με την μονοπωλιακή διαχείριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν φαίνεται να κατανοεί ακόμα τις προεκτάσεις του νέου πλαισίου που έχει δημιουργήσει η ανακάλυψη φυσικού αερίου [εκτός ίσως από το απλοϊκό στοιχείο ότι θα υπάρξουν πολλά λεφτά για να φανεί στο ρουσφέτι, αν κρίνει κανείς από τις πρακτικές της νυν κυβέρνησης] και οι ανάγκες οριοθέτησης της ΑΟΖ σε διαφιλονικούμενες περιοχές, όπως η ανατολική Μεσόγειος.  Όπως και πριν το 1960, όταν η πλειοψηφία της ελληνοκυπριακής πολιτικής ελίτ [πλην της αριστεράς] συμπεριφερόταν λες και οι Τουρκοκύπριοι ήταν αόρατοι [ή απλώς βολικοί που θα υπάκουαν στις επιλογές τους], ή και το 2004 όταν μπήκαν στην ΕΕ και νόμισαν ότι θα γίνονταν υπερδύναμη στην περιοχή, φαίνονται να αδυνατούν να δουν τις προεκτάσεις και των ιστορικών δεδομένων, αλλά και των νομικών πλαισίων..

Και το πρώτο βασικό στοιχείο είναι το βασικό όπλο και οχυρό των ελληνοκυπρίων, η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν τους ανήκει μόνο αυτούς νομικά – και όλοι το ξέρουν και όσο περνά ο καιρός η δήθεν αμυντική χρήση της από τους ελληνοκυπρίους δεν γίνεται πειστική, ούτε και χρήσιμη για το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται τοπικά και διεθνώς. Στο βαθμό που οι ελληνοκύπριοι επικαλούνται στην Κυπριακή Δημοκρατία αναγνωρίζουν ντε φάκτο ότι το φυσικό αέριο ανήκει και τους Τουρκοκύπριους – διότι οι Τουρκοκύπριοι είναι συνιδρυτική κοινότητα με βάση το σύνταγμα του 1960 με το οποίο εγκαθιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία. Η υπόσχεση ότι θα φυλαχθεί το ποσοστό εισοδημάτων που αντιστοιχεί στους Τουρκοκύπριους είναι μια κωμική υπόσχεση με βάση την συνέπεια μιας μερίδας τουλάχιστον ελληνοκυπριακών κομμάτων [εδώ έκαναν εβδομάδες να επιδείξουν στοιχειώδη σεβασμό σε ότι η άλλη κοινότητα – και μεγάλο μέρος της ίδια τους της κοινότητας- βιώνει σαν ρατσισμό – το σύνθημα της «ένωσης»].
Και η ίδια η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ δεσμεύει διπλά τους ελληνοκυπρίους οι οποίοι από το 1964 διαχειρίζονται μονοπωλιακά την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το 2004 μπορεί να ψήφισαν «Όχι» στο σχέδιο Αννάν [το οποίο για τους ευρωπαίους ήταν το αντίτιμο για να δεχθούν την ένταξη της Κύπρου] αλλά από τότε εντάχθηκε ουσιαστικά και η βόρεια Κύπρος έστω και σαν ένα είδος ιδιόμορφου καθεστώτος. Όμως, εντάχθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία είναι δικοινοτική και αποτελείται και από τις δυο κοινότητες. Άρα σε μια  νέα κρίση για την ΑΟΖ και το φυσικό αέριο, μπορεί οι ελληνοκύπριοι να θεωρούν ότι με το μονοπώλιο εκπροσώπησης που έχουν στις Βρυξέλλες, θα μπορούν να προωθούν τις θέσεις τους, αλλά στο νομικό πλαίσιο [σε ποιούς ανήκει η Κυπριακή Δημοκρατία και η ΑΟΖ της] οι ίδιοι θα βρίσκονται υπό πίεση ότι υφαρπάζουν το κοινό πλούτο. Και η αυταπάτη ότι η ΕΕ θα τους στηρίξει σαν «μια οικογένεια» [μια προέκταση της ανοησίας για την «ένωση με την μητέρα»] δεν άντεξε ούτε 10 χρόνια, μετά το 2004 – το 2013 η ΕΕ υπέβαλε τους ελληνοκύπριους σε ένα σκληρό μνημόνιο – ενώ φυσικά ήταν πολύ πιο χαλαρή προς άλλες χώρες του ‘πυρήνα’ όπως λ.χ. η Ιταλία.. Οι ελληνοκύπριοι δεν μπορούν να ελπίζουν σε προνομιακή μεταχείριση, ούτε στα ζητήματα της ΑΟΖ… Ήδη στην Ευρώπη υπάρχουν φωνές που θέλουν να αποκτήσουν και οι Τουρκοκύπριοι πιο θεσμική εκπροσώπηση και η σκλήρυνση της ελληνοκυπριακής πλευράς για ενίσχυση της μονοπωλιακής τους θέσης, απλώς θα ενισχύει αυτές τις φωνές για εξισορρόπηση με ενίσχυση των τουρκοκυπρίων ως δικαιούχων ευρωπαίων πολίτων/κοινότητας.

Πέρα από την νομική διάσταση, όμως, υπάρχει και η γεωπολιτική
Όμως η ΕΕ, όπως αποδείχτηκε, δεν είναι καν μια συμπαγής δύναμη. Η κρίση των μνημονίων και η αποχώρηση της Βρετανίας ανέδειξαν ουσιαστικά το ημιτελές της ευρωπαϊκής διαδικασίας. Σήμερα, η ΕΕ είναι ήδη μια πολυδιασπαμσενη οντότητα. Στην ανατολική Ευρώπη, η Πολωνία και η Ουγγαρία συμπεριφέρονται περισσότερο ως αυτόνομα κράτη, παρά ως μέλη της ΕΕ – και καταφεύγουν σε εξωτερικές δυνάμεις [ΗΠΑ, οι Πολωνοί και Ρωσία, οι Ούγγροι] για να εμπεδώσουν αυτήν τη στάση. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ είναι και επιρρεπής σε εξωτερικές δυναμικές, ιδιαίτερα της γεωπολιτικής.

 Όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση γύρω από την Κύπρο τα τελευταία χρόνια, είναι πια σαφές ότι η Τουρκία [και λόγω των εξελίξεων στην ίδια την ΕΕ, αλλά και λόγω των εξελίξεων στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου] δεν μπορεί [και δεν θέλει] να προσβλέπει σε  ένταξη στην ΕΕ. Αυτό σε συνδυασμό με την «ανατολική στροφή» της τουρκικής πολιτικής, την άνοδο της σημασίας του ρόλου της Ρωσίας στην περιοχή, μετά την νίκη των κυβερνητικών δυνάμενων στη Συρία, και την γενικότερη υποχώρηση της εικόνας των ΗΠΑ ως του παγκόσμιου ηγεμόνα, οδηγεί το ελληνοκυπριακό σχέδιο για «πίεση» ή «εκβιασμό» της Τουρκίας είτε από τις ΗΠΑ [η φαντασίωση Κληρίδη που αποδείχτηκε εκτός πραγματικότητας ακόμα και την εποχή που μπορούσε να πει κάποιος ότι οι ΗΠΑ ήταν ηγεμονική δύναμη] είτε από την ΕΕ [ως μέρος των υποχωρήσεων της Τουρκίας για να ενταχθεί] είναι πια εκτός πραγματικότητας. Η Τουρκία είναι μια περιφερειακή δύναμη – την οποία φλερτάρει και το Ισραήλ προς το οποίο για ένα διάστημα στράφηκε και πάλι η ελληνοκυπριακή δεξιά, αλλά και το απορριπτικό κέντρο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αντίληψη ότι απλώς οι Ελληνοκύπριοι θα καθορίζουν την ΑΟΖ τους αγνοώντας τους Τουρκοκύπριους ως συνιδρυτές, αλλά και την Τουρκία σαν το βασικό γείτονα με τον οποίο πρέπει να μιλήσουν, είναι αυταπάτες, και όνειρα θερινής νυκτός, όπως οι πολιτικές ανοησίες για την ένωση μετα το 1945 η ακόμα χειροτέρα μετα το 1960.
Το φυσικό αέριο και η ΑΟΖ λειτουργούν, πια, αντίθετα από ότι προβάλει η εκτός πραγματικότητας ελληνοκυπριακή ηγεμονική ιδεολογία – επιβάλει την συνεργασία με τους Τουρκοκύπριους, τους όποιους Τουρκοκύπριους αναδειχθούν σαν εκπρόσωποι τους, ιδιαίτερα φυσικά όσους θέλουν λύση, διότι αν δεν υπάρξει συνεργασία οι τουρκοκύπριοι σαν κοινότητα μπορούν να διεκδικούν από τις Βρυξέλλες [ασκώντας πίεση απονομιμοποίησης της ελληνοκυπριακής μονοπωλιακής διαχείρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας] αλλά και από ανατολικά – μέσω Τουρκίας που θέλει να επιβάλει τα δικά της σχέδια.

Η Τουρκία ως γειτονικό κράτος που διεκδικεί επίσης ΑΟΖ και ρόλο περιφερειακής δύναμης – και το μοντέλο της ακινησίας στο Αιγαίο, όπου η μη συζήτηση οδηγεί και σε πάγωμα κάθε κίνησης..
Παρά το ότι οι Ελληνοκύπριοι προβάλουν την ΑΟΖ που οι ίδιοι διεκδικούν ως λογική και σχεδόν αυτονόητη, μια απλή διερεύνηση εκτός από το κλειστό κύκλωμα της ελληνοκυπριακής ηγεμονικής αφήγησης δείχνει ότι υπάρχει ένα σοβαρό ζήτημα που χρειάζεται διαπραγμάτευση. Η Τουρκία ζητά μια ΑΟΖ που φτάνει μέχρι έξω από την Πάφο – και φυσικά, αυτό δεν είναι άσχετο με τις διαφορές που έχει με την Ελλάδα…Και η Τουρκία έδειξε τις προθέσεις της από το 2014 με το Μπαρπαρος.



Μια οπτική της τουρκικής ΑΟΖ – στο σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο ποιός θα επιβάλει στην Τουρκία να δεχθεί την ελληνοκυπριακή εκδοχή; Με τον τρόπο που η Τουρκία διαμορφώνει την εισήγηση της [και αν δεν υπάρξει συμφωνία, δεν υπάρχει διεθνής θεσμός να της επιβάλει κάτι] ουσιαστικά μετατρέπει την περιοχή δυτικά της Κύπρου σε ελεγχόμενη ζώνη. Και αργά ή γρήγορα θα τεθεί και θέμα, αν και πώς θα περάσουν αγωγοί από την ανατολική κυπριακή ΑΟΖ προς το Ισραήλ. Και εδώ ο ντε φάκτο σύμμαχος τη ς Κύπρου είναι η ..Συρία που τόσο δαιμονοποιήθηκε το 2011, όταν μερικοί σύρονταν και άγονταν από τη δυτική και την ισραηλινή προπαγάνδα και στα  πρωτοσέλιδα και έξω από το προεδρικό..
        
Σε αντίθεση με την συντήρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1974 η οποία έγινε με την στήριξη αυτού που μπορεί να ονομαστεί αντισυστημικό μπλοκ στο παγκόσμιο σύστημα[1], κάτι ανάλογο δεν μπορεί να υπάρξει για το φυσικό αέριο σήμερα. Ο Δ. Χριστόφιας κατάφερε εντυπωσιακά μέσα στο χάος του 2011 να προχωρήσει η γεώτρηση και η πιστοποίηση για την ύπαρξη φυσικού αερίου διατηρώντας ισορροπημένες σχέσεις στην περιοχή και βασιζόμενος και στη Ρωσική στήριξη. Η ρωσική στήριξη είναι και σήμερα δεδομένη, αλλά η μη συνεπής στάση από την μια της νυν κυβέρνησης, [μέχρι το 2014 φαινόταν να περιμένει με κάθε σοβαρότητα «παρέμβαση Μπάιντεν», ενώ πιο πρόσφατα φαινόταν να εκβιάζεται και από την Νούλαντ], αλλά και τα ανοίγματα του Ερντογάν προς την Ρωσία, δείχνουν ότι το να προχωρήσει η κατοχύρωση της ΑΟΖ [που είναι βήμα επέκτασης και όχι απλώς συντήρησης όπως το 1974] θα είναι πολύ δύσκολο.. Και δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς, πια, ότι μεγάλες περιοχές της ΑΟΖ ανατολικά και δυτικά [όπως και βόρεια] θα αποκλειστούν από την Τουρκία στο όνομα της δικής της ΑΟΖ ή των τουρκοκυπρίων. Και έτσι αυτές οι περιοχές θα γίνουν όπως το Αιγαίο. Και η ζώνη νοτια στην οποία γίνονται οι γεωτρήσεις μπορεί να μετατραπεί και σε ζώνη ανάλογη του αμφισβητούμενης ζώνης στα σύνορα Ισραήλ – Λιβανού…

Το μοντέλο του παγώματος
Οι σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας στο Αιγαίο δεν είναι οι μονές που εκφράζουν το μοντέλο της παγοποίησης και της αδυναμίας άντλησης κοινών συμφερόντων. Στα σύνορα της Λιβανέζικης και Ισραηλινής ΑΟΖ υπάρχει μια επίσης διαφιλονικουμένη περιοχή. Ο Λίβανος προκήρυξε ήδη την περιοχή ως χώρο όπου μπορούν να γίνουν προσφορές για γεώτρηση και μελλοντική εξόρυξη. Το Ισραήλ παίρνει στη Βουλή του νομοσχέδιο για την περιοχή. Η αντιπαράθεση είναι γνωστή για χρόνια, και διατηρείτο παγιοποιημένη. Τώρα άνοιξε και το Ισραήλ δεν μπορεί όμως πια να το παίζει όπως μέχρι πρόσφατα ότι μπορεί να αποφασίζει και να εφαρμόζει. Η ήττα του από την Χιζμπολλάχ το 2006, και η πρόσφατη αποτυχία της ανατροπής της συριακής κυβέρνησης [μια εκστρατεία που στήριζε και το Ισραήλ από τον νότο, έστω και σε άτυπη συνεργασία με τους ισλαμιστές] οδηγεί ντε φάκτο σε μια ενίσχυση του Λιβάνου και των διεκδικήσεων του. Άρα το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό, είναι και θέμα γεωπολιτικής ισχύος.
Και το Ισραήλ που θα ήθελε αγωγούς από και προς την Τουρκία θα αναγκαστεί τελικά να μάθει να σέβεται και τους γείτονες του – δεν μπορεί να περάσει αγωγός χώρος έγκριση από Λίβανο και Συρία



..
Οι Τουρκοκύπριοι ως ο αποφασιστικός παράγοντας, το οποίον δεν μπορεί πια να παραβλέπει η οποιαδήποτε ελληνοκυπριακή πολιτική ελίτ – αλλά και η αναδυομένη προοπτική του κοινού χώρου των κυπρίων, που θα στηρίξει και θα δώσει νόημα στις νέες δυναμικές που εμφανίζονται και με την ΑΟΖ και με την γεωπολιτική της περιοχής..
Και σε αυτό το πλαίσιο, οι Τουρκοκύπριοι μπορεί να βρεθούν υπό πίεση από την Τουρκία, αν εμφανιστεί και ένα κύμα μετανάστευσης από την Τουρκία προς την βόρεια Κύπρο. Αλλά μπορεί και λογικά να βρεθούν σε πλεονεκτική θέση ως ενδιάμεσος χώρος-κοινότητα ανάμεσα σε Τουρκία και ΕΕ… Και τότε οι ελληνοκύπριοι θα ψάχνουν τα λάθη και πάλι – και θα αναζητούν εξωτερικές συνομωσίες για να συγκαλυφθούν οι ενοχές, όπως κάνουν μερικοί για το 74…

Η πραγματικότητα είναι ότι οι τουρκοκύπριοι είναι ένας κομβικός [νομικά και γεωπολιτικά] σύμμαχος των ελληνοκυπρίων για τα κοινά τους συμφέροντα. Αν οι ελληνοκύπριοι δεν συμμαχήσουν μαζί τους,, τότε αναπόφευκτα οι τουρκοκύπριοι θα αναζητήσουν αλλού στήριξη. Σε αυτό το πλαίσιο, το κομβικό σημείο δεν είναι η στάση της συνολικής ελληνοκυπριακής ή τουρκοκυπριακής κοινότητας, αλλά η σταδιακή διεύρυνσή του κοινού χώρου ανάμεσα στις δυο κοινότητες. Αυτός ο χώρος υπήρξε ιστορικά, και παρά τις προσπάθειες για ομοιογενοποίηση των δυο κοινοτήτων ως ξεχωριστών προεκτάσεων γειτονικών εχθρών, δεν επιτεύχθηκε ο απόλυτος διαχωρισμός όπως άλλωστε δείχνουν και οι διαφορετικές εσωτερικές αφηγήσεις σε κάθε κοινότητα για την περίοδο της βίας [1956-74] και τις αίτιες της… η Αριστερά ο ιστορικός χώρος, όπου διαφυλάχθηκε ο πυρήνας της αντίστασης στο διαχωρισμό, αλλά πρόσφατα έχει και πάλι διευρυνθεί αυτός ο χώρος. Η άρνηση λ.χ. να επιβληθεί ένας ηγεμονικός λόγος δαιμονοποίησης του κ. Ακιντζή [όπως προσπάθησε και το προεδρικό, αλλά και οι απορριπτικοί] για τη διακοπή των συνομιλιών, ήταν μια ένδειξη αυτών των μορφών αντίστασης στην ομοιογενοποίηση.. Αυτές οι μορφές αντίστασης και η διάχυση μορφών επαφής μεταξύ των δυο κοινοτήτων [έστω μερίδων τους] δημιουργεί ένα νέο ντε φάκτο συλλογικό υποκείμενο, το οποίο αργά ή γρήγορα θα είναι ο ο φορέας της έκφρασης των συλλογικών συμφερόντων που απαιτεί ως ιστορικό πλαίσιο η νέα κατάσταση όπως διαμορφώνεται με την ΑΟΖ, αλλά και το γενικότερο πλαίσιο στην περιοχή…

Το 1960, οι κύπριοι κατέληξαν μετά από μια αιματηρή και χωρίς νόημα σφαγή μεταξύ τους σε μια ανεξαρτησία, η οποία ήταν το συστημικά αναπόφευκτο αποτέλεσμα και της εποχής [τέλος αποικιοκρατίας – περίοδος ανεξαρτησίας αποικιών και όχι προσαρτήσεων] αλλά και του χώρου [ο τελευταίος δικοινοτικός χώρος με χριστιανική πλειοψηφία, αλλά γεωγραφικά ανατολικότερα της Άγκυρας] ..Σήμερα, τα νέα δεδομένα της περιοχής [αυτονόμηση περιφερειακών δυνάμεων] αλλά και παγκόσμια [κρίση ηγεμονίας] οδηγούν στη διαμόρφωσή συνθηκών για την Κύπρο ως νευραλγικό συνοριακό χώρο. Αυτός ο χώρος χρειάζεται και το τοπικό του κοινό που διαμορφώνεται ως κοινό ανάμεσα στις δυο κοινότητες… Και η ΑΟΖ που προβάλλεται μπορεί να είναι ρεαλιστική για το κοινό των δύο κοινοτήτων, αλλά όχι για το μονοπώλιο της μιας…




         






[1] Αραβικές χώρες και ανατολικό μπλοκ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου